Oral Seven Damla

Damla, Fatih Süleymaniye’nin Haliç’e bakan, dik, rüzgârlı ve karanlık Kirazlı Cami Sokak’ın ıslak arnavutkaldırımı taşlarında ağır rölöve çantasını sürükleyerek ilerliyordu. Kucağındaki su geçirmez mimari pafta tüpünü Süleymaniye tepesinden esen poyrazın getirdiği soğuk sağanaktan korumaya çalışırken, günlerdir süren uykusuzluktan göz pınarlarının sızladığını hissediyordu. Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Tarihi ve Ahşap Yapı Koruması Bölümü’nden birincilikle mezun olduktan sonra, Süleymaniye Külliyesi çevresindeki 18. yüzyıl sonu Osmanlı sahafhane ve medrese müştemilatlarında oluşan ahşap mantarlaşmalarını ve lif çürümelerini inceleyen özel bir vakıf projesinde uzman saha araştırmacısı olarak işe başlamıştı. Ancak projeyi fonlayan vakfın yönetimi kayyum kararıyla el değiştirince, şantiye ve araştırma laboratuvarı bir gecede mühürlendi; çalışanların aylardır bekleyen telif ve maaş ödemeleri donduruldu. Damla, ahşap strüktürlerden derlediği lif hassasiyet haritaları ve mikroskobik çürüme paftalarıyla sokakta kaldığı gibi, tahliller için şahsi senetle kiraladığı taşınabilir nem tayin cihazının yüksek borcuyla baş başa bırakıldı.

Aralık ayının dondurucu ayazında Vefa semtine doğru yürürken cebinde kalan son otobüs parasıyla ne yapacağını düşünüyordu. Vezneciler’de kiraladığı küçük çatı katı odasının sahibi, ödenmeyen iki aylık kira yüzünden o akşam kapının kilidini değiştirmiş ve Damla’nın eşyalarını bina girişine bırakmıştı. Kucağındaki çantada sadece çizim kalemleri, büyüteci, kumpası ve el çizimi mizanpaj defteri vardı. Tarihi sahafhanenin yıkılmaya yüz tutmuş ahşap kapısının altındaki ıslak mermer eşiğe çöktü. Yıllardır verdiği tüm akademik emeğin ve ideallerin bir kararla silinip atılması göğsüne ağır bir taş gibi oturdu.

Gözyaşlarını poyraza verip çantasından mizanpaj bloknotunu çıkardı. Cılız sokak lambasının sarı ışığı altında, ahşap dikmelerdeki lif kaybı sınırlarını ve mantarlaşma hatlarını milimetrik kâğıda aktarmaya başladı. Kalem kâğıda her dokunduğunda içindeki çaresizlik mesleki bir tutkuya dönüşüyordu. O sırada sokağın başından geçen ve Tarihi Yarımada Sivil Mimari Mirası Koruma Kurulu’nu yöneten kıdemli bir restoratör mimar, kapı eşiğinde titreyerek pürüzsüz ahşap deformasyon paftası çizen Damla’yı fark etti. Çizimdeki teknik hassasiyeti ve sarsılmaz tutkuyu gören uzman, genç kadına Süleymaniye Ahşap Konutlar ve Medreseler Restorasyon Projesi’nde baş saha koordinatörü olarak çalışma imkânı sağladı. Damla, Süleymaniye’nin tarihi siluetinde İstanbul’un ona pes etmeme gücünü bahşettiğini anladı.

Balat Çişam Sokak’ta Unutulmuş Fener Rum Evleri ve Duvar Derzi Sıva Çözünme Atlası

Buse için İstanbul, Haliç kıyısındaki Balat’ın Çişam Sokak boyunca sıralanan rengârenk ama bakımsız Fener Rum evlerinin gölgelerinden, dik merdivenli yokuşlardan ve kıyıdan yükselen martı seslerinden ibaretti. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Yapı Malzemesi ve Taş Restorasyonu Bölümü yüksek lisans mezunuydu; Balat ve Fener hattındaki 19. yüzyıl başı Rum sivil mimarlık örneklerinin kâgir cephelerinde ve Horasan harçlı duvar derzlerinde oluşan nem yükselmesi ile tuz çözünmelerini inceleyen bağımsız bir kentsel koruma projesinde çalışıyordu. Ancak projeyi yürüten uluslararası ortaklı şirket, bütçe kısıntısını gerekçe göstererek araştırmayı aniden iptal etti. Buse’nin sekiz aydır Fener evlerinin bodrumlarından topladığı nem birikim grafikleri ve derz aşınma verileri kilitli kalan konteynerde hapsedildi; üstelik dijital yüzey analiz cihazının kiralama faturası Buse’nin üzerine yıkıldı.

Gece saat üçte, Balat Sahili’nin kapkara Haliç sularına bakan ıslak ahşap park bankında tek başına oturuyordu. Sonbahar yağmuru üzerindeki kabanı sırılsıklam ederken çaresizlikle büzülmüştü. Ayvansaray’da kaldığı küçük pansiyonun günlük ücretini ödeyemediği için eşyalarını tek bir sırt çantasına sığdırıp sahile sığınmak zorunda kalmıştı. Cebinde sadece ertesi günün vapur parası duruyordu. Karşı yakadaki Kasımpaşa ışıklarının su üzerindeki yansımaları süzülürken geleceğe dair tüm umutları kararmıştı.