Mehru, 19. yüzyıl Osmanlı saray ve fasıl musikisinde kullanılan antika kanunların pirinç-gümüş alaşımlı koma mandalları (akort tırnakları) ile sedef kakmalı çınar ağacı köprülerinin restorasyonu üzerine uzmanlaşmış yirmi üç yaşında bir enstrüman konservatörüydü. Tarihi Yarımada’nın eski ticaret, matbaa ve demiryolu hafızasının kesiştiği noktada bulunabilmek için Sirkeci’de, Mimar Vedat Caddesi’ne inen dar aralıktaki yüz yirmi yıllık kâgir bir binanın yarı bodrum katını atölye-ev yaptı.
Mehru’nun zorluğu; hakiki Kızıldeniz sedeflerinin, özel döküm mikro pirinç pimlerin fahiş pahalılığı ve Marmara ile Haliç’in birleştiği sahilden bodrum katına çöken dondurucu rutubetin kanunun göğüs tahtasını çatlatma riskiydi. Gündüzleri Sirkeci Garı yakınlarındaki ambalaj ve kargo depolama alanlarında parça başı koli taşıyor ve yükleme işçiliği yapıyor, akşamları ise bodrum katındaki sarı masa lambasının altında büyüteç ve neşterle 1885’lerden kalma bir kanunun dökülmüş sedef yaprak motiflerini ve oksitlenmiş mandal kanallarını temizliyordu. Odasına gün ışığı girmediği için kışın taş duvarlardan sızan soğuk nem ellerini uyuşturuyor, neşterle mikron ölçekli yuvaları şekillendirirken parmaklarının titremesine neden oluyordu.
En büyük kriz, özel bir saz koleksiyoncusu için restore ettiği 1895 tarihli, gümüş ve sedef kakmalı nadide bir kanunun teslim gecesinde yaşandı. Karayel fırtınası sırasında yokuştaki tıkalı rölanti kanalı patladı. Çamurlu tazyikli su Mehru’nun bodrum katındaki havalandırma penceresinden içeri taşarak çalışma masasının üzerine aktı. Su, doğrudan henüz organik tutkalı sertleşmemiş kanun eşiğinin ve yeni monte edilen koma mandallarının üzerine döküldü.
Mehru, dondurucu ve çamurlu suyun içinden enstrümanı saniyeler içinde kurtardı. Islanan özel tutkal çözülüp sedef kakmalar yerinden kayabilir, pirinç mandallar paslanarak çınar ağacı gövdeyi çürütebilirdi. Sırılsıklam halde evden çıkıp Büyük Postane binasının tarihi dış revaklarının altındaki kapalı taş kemerin altına sığındı. Fırtına yüzünü keserken, yanında taşıdığı emici kurutma kâğıtları ve saf alkolle fener ışığı altında enstrümanın üzerindeki çamuru teker teker temizledi. Sabaha kadar tutkalı elle yeniden ısıtıp mandal yuvalarını baştan sabitledi. Ertesi gün kanunu kusursuz akort hassasiyetiyle teslim ettiğinde, İstanbul’un soğuk suları onun sabrını ve zanaatını yenememişti.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.