Götten Veren Escort Melis

Melis, tarihi mekanik müzik kutuları ve otomat restorasyonu üzerine çalışan, 19. yüzyıl Osmanlı ve İsviçre yapımı pirinç tamburlu müzik kutularının kırık dişlerini ve yay mekanizmalarını mikron ölçeğinde tamir eden yirmi dördüncü yaşına girmiş bir mekanik ustasıydı. Şehrin tarihi sur kuşağına yakın mütevazı bir çalışma alanı kurabilmek için Mevlanakapı’da, Mevlevihane Caddesi’ne bağlanan Cambazhane Sokak’taki eski bir marangoz deposunun alt katını atölye-ev kiraladı.

Melis’in mücadelesi; sertleştirilmiş çelik taraak dişlerinin, ithal mekanik parlatma yağlarının fahiş pahalılığı ve Mevlanakapı çevresindeki nemli havanın metal aksamda hızlıca pas oluşturma riskiydi. Gündüzleri Topkapı yakınlarındaki oto sanayi dükkânlarında parça başı metal zımparalama ve koli yükleme işlerinde çalışıyor, gece yarısı ise atölyesindeki sarı masa lambasının altında mikroskopla pirinç tamburların üzerindeki mikroskobik pürüzleri temizliyordu. Odasında ısıtıcı olmadığı için kışın soğuktan uyuşan elleri, milimetrik çelik yayları mekanizmaya oturtmasını imkânsız hale getiriyordu.

Kırılma noktası, özel bir saat ve mekanik sanatlar koleksiyonu için restore ettiği 1870’lere ait pirinç tamburlu antika bir müzik otomatının teslim gününden bir gece önce yaşandı. Cambazhane Sokak’ta yapılan altyapı kazısı sırasında kepçenin ana su borusunu patlatması sonucu, tazyikli su Melis’in atölyesinin pencerelerinden içeri doldu. Su, doğrudan temizlenmiş ve kalibrasyon yağı yeni sürülmüş mekanik tamburun üzerine aktı.

Melis, dondurucu suyun içinden mekanizmayı saniyeler içinde çekti. Islanan hassas çelik taraklar saatler içinde paslanıp ses kalitesini tamamen bozabilirdi. Sırılsıklam halde atölyeden çıkıp Mevlanakapı Surları’nın devasa taş bloklarının dibine koştu. Mahalledeki kapalı bir ekmek fırınının sıcak havalandırma alanına sığınarak, mekanizma parçalarının üzerindeki suyu mikrofiber bezlerle saatlerce çekti. Sabaha kadar fırının kademeli ısısında parçaları kurutup kalibrasyon yağını baştan uyguladı. Ertesi gün otomatı pürüzsüz melodisiyle sahibine teslim ettiğinde, bu şehrin çamuruna ve soğuğuna karşı kendi emeğinin zaferini bir kez daha kanıtlamıştı.