Çengelköy’ün Dere Sokak’ına inen çınar altı ve arnavutkaldırımlı dar yollarında Selinay, poyrazın savurduğu ağır hassas terazi çantasını ve kalibrasyon numunelerini göğsüne bastırarak adımlarını hızlandırdı. Akşam karanlığı tarihi yalıların ve asırlık ahşap konakların üzerine çökerken, Boğaz’dan yükselen nemlü sis sokak lambalarının sıcak sarı ışığında kırılıyordu.
Selinay, İstanbul Üniversitesi Horoloji ve Saat Restorasyonu/Mekanik Aksam bölümü son sınıf öğrencisiydi. Anadolu’daki ailesine yük olmadan okuyabilmek için Çengelköy’ün dik yokuşlarındaki nemli bir çatı katında kalıyor; gündüzleri saatçi çıraklığı yapıyor, geceleri ise sahil kafelerinde bulaşık yıkıyordu.
O gün, Boğaz’daki tarihi saat kuleleri için tasarladığı "19. Yüzyıl Osmanlı Muvakkithane Saatlerinin Mekanik Restorasyonu" başlıklı bitirme projesi, vakıf jürisi tarafından "Elektronik dijital sistemler varken mekanik dişli restorasyonu gereksiz maliyetli," denilerek reddedilmişti. Bütün emekleri boşa gittiği gibi, projeden alacağı ödemeyle ödemeyi umduğu iki aylık birikmiş ev kirası da çaresizliğe dönüşmüştü. Cebinde sadece Çengelköy’den Üsküdar’a geçecek tek bir otobüs parası ve parmaklarında makine yağı lekeleri kalmıştı. Umutsuzluk içinde sokağın sonındaki tarihi bir ahşap binanın alt katında yer alan mekanik saat ve antika otomat atölyesinin önünden geçerken içeriden sert bir çark kırılma sesi duydu. Atölyenin emektar usta horoloğu, 18. yüzyıldan kalma devasa bir İngiliz salon saatinin zemberek pandülünü kurarken ana kurma yayının çelik kilidi patlamıştı. Aşırı gerilimden dolayı antika saatin pirinç dişli çarkları parçalanmak, ustanın eli ise yüksek torklu zembereğin çarpmasıyla yaralanmak üzereydi.
Selinay bir an bile tereddüt etmedi. Kutuyu kenara bırakıp atölyeye daldı. Mekanik tork ve dişli matematiği derslerinde öğrendiği açısal kinetik bilgisiyle, kenardaki cımbız kelepçesini ve emniyet pimini doğru açıyla ana çarkın arasına soktu. Zembereğin gerilimini kademeli olarak serbest bırakarak mekanizmayı sabitledi; paha biçilmez antika saatin parçalanmasını ve ustanın parmaklarının kırılmasını son anda engelledi.
Atölyenin sahibi, İstanbul’un yaşayan en eski saat restoratörlerinden biri olan Nuri Usta’ydı. Nuri Usta, kızın çarklara ve zamanın mekaniğine gösterdiği hürmete, el çabukluğuna ve soğukkanlılığına hayran kaldı. Selinay’ın reddedilen projesini ve yaşadığı zorlukları öğrenince gülümsedi.
"Sen zamanın ve çarkların dilini o dijitalci jürilerden çok daha iyi kavramışsın kızım," dedi Nuri Usta. "Yarın sabah gel, Saray saatlerinin ve muvakkithanelerin restorasyon projesinde baş uzman olarak işe başla. Atölyenin aydınlık çatı katını da kendi hassas mekanik çalışmaların için stüdyo olarak kullanabilirsin."
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.