Yasemin, Kadıköy’deki Göztepe Kampüsü’nün Biyoproses Mühendisliği Araştırma Laboratuvarı’nda, mayıs ayının serin bir sabahında tekstil fabrikalarından çıkan ağır metal ve azo boyar madde içerikli endüstriyel atık suların zararsız hale getirilmesini inceliyordu. Çevre Mühendisliği doktora öğrencisiydi; membran biyoreaktörler ($MBR$) ve aktif çamur matrisleri üzerindeki mikroorganizma popülasyon dinamiklerini kinetik biyoreaksiyon denklemleri ($Monod\ kinetics$) ve kütle transfer katsayılarıyla haritalandıran tezini tamamlamaya çalışıyordu. Ancak enstitüdeki kıdemli bir araştırma görevlisinin, Dilovası hattındaki büyük bir boya entegre tesisinin arıtılmamış atık sularını Marmara Denizi’ne deşarj etmesine imkân tanıyan sahte "biyolojik arıtma verimlilik" raporuna onay vermesini istemesine kararlılıkla karşı çıktı. Bunun üzerine Yasemin’in Gaz Kromatografisi-Kütle Spektrometresi ($GC-MS$) cihazlarına, spektrofotometre analiz ünitesine ve çamur çökelme tankı sunucularına erişim kartı aniden iptal edildi. Yasemin’in 14 aydır derlediği Kimyasal Oksijen İhtiyacı ($KOİ$) giderim matrisleri ve biyokinetik denklem setleri kilitli sistemde mahsur kalırken, numune analizlerinde kullanılan kromatografi kolonlarının dönemsel değişim bedeli şahsi borç olarak üzerine yıkıldı.Mayıs gecesinin Moda Sahili’nde esen nemli lodosunda, Kurbağalıdere’nin denize döküldüğü yoğurtçu parkı yakınındaki taş barınak setinde otururken cebinde yalnızca kentin uzak bir noktasına gitmeye yetecek tek bir basımlık Akbil bakiyesi kalmıştı.
Söğütlüçeşme’de kiraladığı nemli bodrum katı oda, ödenmeyen iki aylık kira yüzünden ev sahibi tarafından kilitlenmiş; Yasemin’in çevre analiz paftalarını ve reaktör tasarım şemalarını içeren mimari rulo çantası dışındaki kişisel eşyaları sokağa bırakılmıştı. Taş sete çöken Yasemin, kucağındaki su geçirmez kılıftan biyoreaksiyon hız grafiklerini ve membran süzüzüm katsayısı denklemlerini çıkardı. Kurbağalıdere’nin cılız sarı ışıkları altında, mikroorganizma üreme sınırlarını ve oksijen transfer verimlilik matrislerini milimetrik kâğıda elle aktarmaya başladı. Kurşun kalemin kâğıda dokunduğu her an, içindeki çaresizlik mesleki bir tutkuya ve sarsılmaz bir çevre mühendisliği iradesine dönüşüyordu. O sırada Kurbağalıdere ve Marmara kıyısındaki deşarj standartlarını denetleyen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Su ve Atık Yönetimi Daire Başkanı, gece yarısı dondurucu denizin kıyısında profesyonel atık su arıtma atlası ve biyoreaktör paftaları çizen Yasemin’i fark etti. Çizimlerin teknik detay gücünden ve biyoteknoloji birikiminden etkilenen yetkili, Yasemin’e Ulusal Marmara Denizi Koruma ve Endüstriyel Atık Su Dönüşüm Projesi’nde baş uzman araştırmacı kadrosu sağladı.İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kampüsü ve Fen Fakültesinde Astrofizik ve Uydu Yörünge Mekaniği AtlasıZeynep için İstanbul, Tarihi Yarımada’daki Beyazıt Kampüsü’nün asırlık kubbeli Astronomi ve Uzay Bilimleri Gözlemevi’nden, teleskop kubbelerinin dönme seslerinden ve spektrometre soğutucularının uğultusundan ibaretti.
Astrofizik yüksek lisans öğrencisiydi; yakın Dünya nesnelerinin ($NEO$) ve uzay çöplerinin yörünge sapmalarını gravite potansiyel fonksiyonları ($spherical\ harmonics$) ve Pertürbasyon diferansiyel denklemleriyle haritalandıran tezini yürütüyordu. Ancak enstitüdeki kıdemli bir profesörün, ticari bir uydu fırlatma konsorsiyumunun alçak Dünya yörüngesindeki ($LEO$) çarpışma risk oranlarını düşük gösteren sahte "yörünge güvenlik ve spektrum uygunluk" raporuna imza atması yönündeki baskısına sert şekilde direndi. Bunun üzerine Zeynep’in optik teleskop kontrol yazılımlarına, yörünge simülasyon küme sunucularına ve fotometrik veri arşivine erişim kartı aniden kapatıldı. Zeynep’in 11 aydır üzerinde çalıştığı Keplerian eleman matrisleri ve atmosferik sürüklenme denklem setleri kilitli sunucuda mahsur kalırken, teleskop CCD kamerasının yıllık kalibrasyon maliyeti Zeynep’in üzerine yıkıldı.Gece yarısı Süleymaniye Camii’nin Haliç’e bakan dış avlu duvarındaki taş sekide otururken cebinde sadece bir bardak sıcak çay alacak kadar bozuk para kalmıştı. Vezneciler’de kaldığı dar çatı katı, ödenmeyen kira nedeniyle boşaltılmış, eşyaları sırt çantasına sığdığı kadarıyla kalmıştı. Taş sekinin üzerine teknik resim defterini açtı. El fenerinin cılız ışığında, yörünge eğikliği denklemlerini, fotometrik ışık eğrisi grafiklerini ve kütle çekimsel sapma matrislerini milimetrik kâğıda aktarmaya başladı. Mürekkep kâğıda işledikçe yeteneğini ve teknik birikimini kimsenin elinden alamayacağını biliordu.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.