Feris, antika topoğrafya ve tünel açma enstrümanları ile pirinç transit cihazları (yeryüzü ile gökyüzü arasındaki dikey ve yatay açıları aynı anda ölçen yüksek hassasiyetli teodolit benzeri ölçüm aletleri) restorasyonu üzerine çalışan, 19. yüzyıl Osmanlı demiryolu ve tünel mühendislerinin kullandığı döküm pirinç cihazların mikron ölçeğindeki ruh terazisi tüplerini ve prizma eksenlerini kalibre eden yirmi dördüncü yaşına girmiş bir pirinç ustasıydı. Boğaz’ın dik yamaçlarına ve eski ahşap konak dokusuna yakın durabilmek için Kuruçeşme’de, Alay Emini Sokak’taki eski bir marangozhanenin depo katını atölye-ev kiraladı.
Feris’in mücadelesi; sertleştirilmiş pirinç kaynak tellerinin, hassas açı kumpaslarının fahiş maliyeti ve Boğaz’dan sızan ağır tuzlu nemin metal yüzeylerde hızlıca yeşil korozyon oluşturma riskiydi. Gündüzleri Kuruçeşme İskelesi yakınlarındaki balık lokantalarında parça başı bulaşık yıkıyor ve ağır balık kasaları taşıyor, gece yarısı ise atölyesindeki sarı masa lambasının altında mikroskopla transit cihazının aşınmış açı tırnaklarını temizliyordu. Odasında ısıtıcı olmadığı için kışın soğuktan uyuşan hands, milimetrik optik ekseni oturtmasını imkânsız hale getiriyordu.
Kırılma noktası, özel bir mühendislik arşivi için restore ettiği 1870’lere ait pirinç döküm ve gümüş kadranlı antika bir transit cihazının teslim gününden bir gece önce yaşandı. Alay Emini Sokak’ta yapılan altyapı kazısı sırasında kepçenin ana su borusunu patlatması sonucu, tazyikli su Feris’in atölyesinin pencerelerinden içeri doldu. Su, doğrudan temizlenmiş ve koruyucu cila yağı sürülmemiş mekanik cihazın üzerine aktı.
Feris, dondurucu suyun içinden cihazı saniyeler içinde çekti. Islanan hassas pirinç parçalar saatler içinde oksitlenip optik prizma yuvaları kilitlenebilirdi. Sırılsıklam halde atölyeden çıkıp Kuruçeşme Parkı içindeki tarihi taş duvarın dibine koştu. Mahalledeki kapalı bir ekmek fırınının sıcak havalandırma alanına sığınarak, cihaz parçalarının üzerindeki suyu mikrofiber bezlerle saatlerce çekti. Sabaha kadar fırının kademeli ısısında parçaları kurutup kalibrasyonu baştan uyguladı. Ertesi gün transit cihazını milimetrik ölçüm hassasiyetiyle sahibine teslim ettiğinde, bu şehrin çamuruna ve soğuğuna karşı kendi emeğinin zaferini bir kez daha kanıtlamıştı.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.