Temmuz ayının sıcak bir sabahında Büyükada’nın çam kokulu rüzgârı Kadıköy sahiline ulaşırken Beren, dairesinin çalışma masasında İstanbul’un kentsel ulaşım ve altyapı ağlarını yöneten yapay zekâ simülasyonlarının veri akışını izliyordu. İstanbul Teknik Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü’nde Akıllı Şehirler ve Ağ Analizi üzerine doktora yapan Beren, gündüzleri toplu taşıma optimizasyonu ve kentsel ısı adası efektlerini haritalandıran, rahat kıyafetleri ve toplu saçlarıyla işine tutkuyla bağlı bir şehir plancısıydı. Ancak kentsel simülasyon yazılımlarının astronomik lisans masrafları, Hollanda’daki veri mimarisi arşivlerine erişim izinleri ve tezi için ihtiyaç duyduğu yüksek kapasiteli bulut sunucu kiralama ücretleri, akademinin sunduğu kısıtlı bursların çok üzerindeydi. Bu durum, onu kendi koyduğu sarsılmaz prensiplerle yönettiği ikili bir hayata yöneltmişti. Kampüs laboratuvarında haritalar arasında kaybolan mütevazı bir akademisyen olan Beren; İstanbul’un dev altyapı holdingi sahipleri, akıllı şehir yatırımcıları ve gayrimenkul patronları arasında ise kentsel ağ hakimiyeti, zarafeti ve keskin gözlemleriyle tanınan seçkin bir refakatçi olan "Grid"di.
Son randevusu, Maslak’ta gökdelenlerin arasında yer alan lüks bir rezidansın en üst katında, uluslararası bir kentsel dönüşüm ve altyapı fonunun Türkiye temsilcisiyle gerçekleşti. Müşterisi onu, Körfez ülkelerinden gelen yatırımcılara vereceği prestijli bir akşam yemeğinde kendisine eşlik etmesi ve geleceğin şehirleşme vizyonu üzerine üst düzey sohbetler yürütmesi için kiralamıştı. Yemek salonunda sergilenen ve İstanbul’un yeni bir finans bölgesine uygulanması planlanan "Sıfır Karbon Akıllı Bölge" projesinin veri mimarisi ve trafik akış simülasyonu Beren’in dikkatini çekti. Müşterisinin kibrini ve projeyle övünme arzusunu zekice sorularla besleyen Beren, kadehini yudumlarken gözleriyle sistemin veri algoritmalarını ve kentsel yoğunluk katsayılarını zihninde analiz etti. Projedeki enerji tüketim hesaplamalarında kentsel ısı adası etkisinin tamamen göz ardı edildiğini, bu durumun yaz aylarında soğutma yükünü patlatarak tüm akıllı şebekeyi (smart grid) çökerteceğini ve bölgede devasa elektrik kesintilerine yol açacağını anında tespit etti. Beren, adama hissettirmeden sunduğu teorik kentsel sistem sorularıyla projedeki bu devasa tasarım hatasını fark etmesini sağaldı ve fonun yüz milyonlarca dolarlık hatalı bir yatırımdan son anda çekilmesini sağladı.
Gece sona erip kazandığı yüksek miktardaki ödemeyi aldığında Beren, sadece kendi araştırmalarını ve bütçesini güvenceye almakla kalmadı. Bu kazancın bir kısmıyla, İstanbul’un dezavantajlı mahallelerinde yeşil alan erişimini ve kamusal ulaşımı iyileştirmek için veri üreten bağımsız bir genç şehir plancıları kolektifine gizlice finansal kaynak sağladı. Ertesi sabah fakültedeki masasına dönüp ekranındaki veri ağlarını düzenlemeye başladığında, ne akşamın ihtişamından ne de "Grid" kimliğinden tek bir iz kalmıştı. Beren için bu çift hayat, bir çaresizlik değil; şehirlerin matematiğini ve analitik zekasını kullanarak kendi bağımsızlığını inşa ettiği, sahte projeleri açığa çıkarırken geleceğin yaşam alanlarını doğru temeller üzerine kurduğu stratejik bir satranç oyunuydu.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.